- Przy czatbotach użytkownik ma wiedzieć, że rozmawia z maszyną, a treści generowane przez AI mają być możliwe do zidentyfikowania.
- Deepfake'i i teksty publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego trzeba wyraźnie oznaczać.
- Komisja opublikowała dobrowolny kodeks postępowania i wytyczne; sprawdź je przed wdrożeniem.
Przepisy o przejrzystości to ta część AI Act, która najszybciej dotyka twórców treści i małych firm, bo dotyczy zwykłych zastosowań: czatbotów na stronie, ilustracji, nagrań, tekstów publikowanych w sieci. Według Komisji Europejskiej zasady przejrzystości zaczynają obowiązywać w sierpniu 2026. Poniżej streszczam to, co Komisja o nich pisze, i dodaję listę kontrolną. To nie jest porada prawna: w sprawach spornych sięgnij do tekstu rozporządzenia i wytycznych.
Trzy obowiązki, które widać w opisie Komisji
Komisja opisuje ryzyko przejrzystości jako ryzyko związane z potrzebą jawności użycia AI. Rozporządzenie wprowadza szczególne obowiązki informowania, aby ludzie wiedzieli, kiedy to potrzebne dla zachowania zaufania. Pierwsza sytuacja: systemy takie jak czatboty. Człowiek powinien wiedzieć, że komunikuje się z maszyną, aby mógł podjąć świadomą decyzję. Druga: dostawcy generatywnej AI mają zapewnić, że treści wygenerowane przez AI są możliwe do zidentyfikowania. Trzecia: niektóre treści generowane przez AI trzeba wyraźnie i widocznie oznaczać, a mianowicie deepfake’i oraz teksty publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego.
| Kogo dotyczy | Co oznacza | |
|---|---|---|
| Czatboty i podobne systemy | Ten, kto je wdraża | Poinformuj użytkownika, że rozmawia z maszyną |
| Generatywna AI | Dostawca systemu | Treści możliwe do zidentyfikowania jako generowane |
| Deepfake'i | Ten, kto je publikuje | Wyraźne i widoczne oznaczenie |
| Teksty informujące opinię publiczną | Ten, kto je publikuje | Wyraźne oznaczenie, z wyjątkami opisanymi w wytycznych |
Kodeks postępowania i wytyczne
Komisja wskazuje dwa dokumenty wspierające. Pierwszy to Kodeks postępowania dotyczący znakowania i oznaczania treści generowanych przez AI. Jest to dobrowolne narzędzie, które ma prowadzić dostawców i podmioty stosujące generatywną AI przez obowiązki przejrzystości, w tym zestaw ikon, którymi twórcy, wydawcy i inni mogą ujawniać sztuczny charakter obrazów, dźwięku (także deepfake’ów) i tekstu. Drugi to wytyczne dotyczące obowiązków przejrzystości, które wyjaśniają zakres stosowania, definicje prawne, same obowiązki i wyjątki. Dla twórcy to ważne, bo wyjątki mają znaczenie: nie każdy tekst ani obraz z AI wymaga oznaczenia, a granice wyznaczają wytyczne. Techniczną stroną identyfikacji treści zajmuje się też standard C2PA, o którym piszę w artykule Oznaczanie treści AI: C2PA.
Lista kontrolna dla małej firmy
Przejdź kilka pytań. Czy na stronie działa czatbot lub asystent? Jeśli tak, dodaj wyraźną informację, że to maszyna. Czy publikujesz obrazy lub nagrania, które mogą wyglądać jak prawdziwe, w tym przedstawiające prawdziwe osoby? Oznacz je widocznie. Czy publikujesz teksty informujące o sprawach interesu publicznego, które powstały z użyciem AI? Sprawdź w wytycznych, czy wchodzą w zakres obowiązku i jakie są wyjątki, na przykład gdy treść przeszła ludzki przegląd i ktoś ponosi odpowiedzialność redakcyjną. Czy używasz narzędzia generującego treści? Zachowaj jego oznaczenia pochodzenia i nie usuwaj metadanych. Czy wiesz, kto odpowiada w firmie za te kwestie? Wskaż właściciela.
- 01InwentarzGdzie używasz czatbotów i generowanych treści?
- 02OcenaCzy odbiorca mógłby wziąć to za prawdziwe?
- 03OznaczenieWidoczna informacja i ikony z kodeksu.
- 04MetadaneNie usuwaj znaczników pochodzenia.
- 05WytyczneSprawdź zakres i wyjątki.
- 06WłaścicielJedna osoba odpowiedzialna za przegląd.
Przykłady z życia
Sklep internetowy dodaje czatbota obsługującego zapytania o zamówienia: wystarczy widoczna informacja przy oknie czatu, że rozmawia się z asystentem AI, oraz możliwość kontaktu z człowiekiem. Twórca kanału wideo używa syntetycznego lektora i realistycznych ujęć wygenerowanych przez AI: stosuje ustawienie ujawnienia na platformie i opis w materiale, a jeśli przedstawia prawdziwe osoby w sytuacjach, które się nie wydarzyły, oznacza to wyraźnie. Redakcja małego portalu przygotowuje tekst o sprawach lokalnych z pomocą AI: sprawdza w wytycznych, czy wchodzi w zakres obowiązku, i zapewnia redakcyjny przegląd oraz podaje, kto odpowiada za treść. W każdym z tych przypadków dokumentacja procesu jest tak samo ważna jak etykieta.
Co dalej
Zasady już się zmieniały i będą się zmieniać, dlatego ustaw przegląd co kwartał i śledź stronę Komisji oraz AI Act Service Desk. Rejestr zastosowań, który opisuje artykuł NIST AI RMF dla małych zespołów, pomoże szybko sprawdzić, które z twoich zastosowań trafiają pod obowiązki przejrzystości. Ogólny obraz przepisów znajdziesz w artykule AI Act w skrócie, a całość materiałów w hubie AI Act i prawo. Zasady platform, takich jak YouTube, opisuję w tekście o oznaczaniu treści AI.
Stan wiedzy: 20 października 2026. Przepisy i wytyczne ulegają zmianom; to nie jest porada prawna.